Dieta bezglutenowa zyskuje ostatnio coraz większą popularność. Opiera się na eliminacji białka należącego do grupy prolamin, czyli pszennej, żytniej i jęczmiennej. Znaczna część osób może również stosować owies, ale tylko pod warunkiem, że jest on odpowiednio oczyszczony.
Co to jest ten gluten?
Gluten jest to frakcja białek znajdująca się we wspomnianej już pszenicy, życie oraz jęczmieniu. Siłą rzeczy gluten występuje także w większości produktów, które są tegoż pochodzenia. Warto zaznaczyć, że gluten występuje często w produktach, w których byśmy się go nie spodziewali. Wynika to z faktu, że pszenica oraz jej białka są powszechnie stosowane w produkcji niektórych typów przetworzonej żywności. U osób zdrowych gluten jest prawidłowo trawiony, a białko wykorzystywane do budowy mięśni.
ZANIM WYKLUCZYSZ GLUTEN…
Zanim przejdziesz na dietę bezglutenową koniecznie wykonaj badania diagnostyczne. Samodzielne wyeliminowanie glutenu przed przeprowadzeniem najważniejszych badań, uniemożliwia uzyskania wiarygodnych wyników, co tym samym prowadzi do braku rzetelnej diagnozy.
Jak to z badaniami na celiakię jest?
Obecnie istnieje sporo badań, które są wykorzystywane w diagnostyce celiakii. Choć złotym standardem jest biopsja z jelita cienkiego, to wymaga ona wykonania gastroskopii. Na szczęście naukowcy zauważyli, że w przypadku celiakii dochodzi do powstania konkretnych przeciwciał takich jak przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, przeciwko endomyzjum oraz deaminowanemu peptydowi gliadyny. W przypadku silnie nasilonych objawów celiakii przeciwciała te często są wystarczające do postawienia diagnozy celiakii. Pamiętaj jednak, że przed wykonaniem tych badań należy mieć dietę obfitującą w gluten. Minimum na kilka tygodni przed wykonaniem badań należy spożywać minimum jeden wysokoglutenowy posiłek dziennie. Odstawienie glutenu przed badaniami może dać wynik fałszywie ujemny. Oznacza to, że nie wykryje celiakii pomimo faktu, że jest się chorym
WSKAZANIA DO ZASTOSOWANIA DIETY BEZGLUTENOWEJ
- Alergia na gluten,
- Celiakia – choroba trzewna, czyli autonomiczna choroba o podłożu genetycznym,
- Choroba Duhringa,
- Nieceliakalna nietolerancja glutenu.
CELIAKIA, CZYLI CHOROBA TRZEWNA
Choroba trzewna ma bardzo szerokie spektrum objawów, a często przejawia się niepozornie. Celiakia może pojawić się przy pierwszych ekspozycjach na gluten, czyli przed ukończeniem 2 roku życia. Gastroenterolodzy wciąż nie mają pewności jakie czynniki sprawiają, że celiakia ujawnia się także u osób dorosłych. Najczęstsze przyczyny upatruje się w dysbiozach jelitowych, czyli zaburzeniach w obrębie flory bakteryjnej zasiedlającej nasz układ pokarmowy. Często pierwsze objawy nietolerancji glutenu pojawiają się tuż po przebytych zakażeniach, w których zastosowano antybiotykoterapię. Pozwala to na wnioskowanie, że bakterie jelitowe w pewien sposób chronią nasze kosmki jelitowe przed potencjalnie negatywnym działaniem glutenu u osób z predyspozycją genetyczną.
ALERGIA NA GLUTEN
Alergia na gluten często mylona jest z celiakią. Tymczasem warto wiedzieć, że protogeneza tych dwóch przypadłości jest zupełnie inna. Alergia tego rodzaju, tak samo jak każda inna, wynika z reakcji immunologicznej wynikającej z powstania przeciwciała klasy IgE. W przypadku alergii na gluten nie dochodzi do zmian o obrębie śluzówki jelita. Gluten jest bardzo popularnym alergenem. Częstość występowania alergii na gluten jest bardzo wysoka i wyprzedza ją tylko alergia na białka mleka krowiego. Alergia na gluten tego typu najczęściej dotyka dzieci i często samoistnie ustępuje.
Diagnostyka alergii na gluten wygląda tak samo, jak diagnostyka każdej innej alergii. Bada się przeciwciała klasy IgE. Alergia na gluten, zależna od IgE, jest reakcją natychmiastową. Jej objawy ustępują od kilku minut do godziny po spożyciu glutenu. Reakcja IgE – zależna może dotyczyć zmian skórnych, takich jak wysypka czy szorstkie plamy, jak również objawów z układu pokarmowego (biegunka i wymioty) oraz oddechowego, do których zalicza się skurcz oskrzeli i katar.
NIETOLERANCJA GLUTENU
Dieta bezglutenowa może poprawiać samopoczucie. Niekoniecznie musi to być jednak powiązanie z samym glutenem.
Objawy nietolerancji glutenu:
- Przewlekłe zmęczenie,
- Ataksja nerwowa,
- Uporczywe bóle głowy,
- Ogólne złe samopoczucie,
- Napady lękowe i depresyjne,
- Zapalne zmiany skórne,
- Spadek masy ciała,
- Utrzymujący się stan zdenerwowania,
- Uczucie mętności umysłu,
- Niedokrwistość z niedoboru żelaza.
ZESPÓŁ JELITA DRAŻLIWEGO
Dieta bezglutenowa u osób cierpiących na zespół jelita drażliwego często w opinii chorych poprawia samopoczucie. Mówi się często, że to choroba idiopatyczna, czyli jej przyczyny nie są do końca znane. Nie mniej jednak coraz częściej mówi się jednak o znaczeniu flory bakteryjnej jelit w kontekście tej przypadłości. Można zatem powiedzieć, że wszystko wskazuje na to, że pierwotna przyczyna leży właśnie w naszych jelitach.
Jak unikać glutenu, jeżeli mam celiakię?
Warto zaznaczyć, że unikanie glutenu dla osób z celiakią jest trudniejsze niż mogłoby się wydawać. O ile bez obaw można jeść warzywa i owoce, o tyle w przypadku produktów przetworzonych sprawa robi się trudniejsza. Często są one zanieczyszczone glutenem – na przykład przez fakt, że w tym samym zakładzie przerabia się produkty zawierające pszenicę bądź żyto. Pamiętaj też, że jeżeli chorujesz na celiakię a Twoi domownicy nie są na diecie bezglutenowej to powinieneś mieć specjalną szafkę na Twoje bezglutenowe produkty. Znacząco obniży to ryzyko zanieczyszczenia ich glutenem. Ponadto powinno się mieć osobne noże oraz deski do krojenia. Pamiętaj też, że pieczywo bezglutenowe należy kupować w specjalnych szczelnie pakowanych workach bądź w dedykowanych, bezglutenowych piekarniach.
Znam kogoś, kto zrezygnował z glutenu i schudł, więc to przez gluten się tyje
Faktycznie zastosowanie diety bezglutenowej może prowadzić u niektórych osób do spadku masy ciała. Niemniej jednak spadek tejże masy ciała wynika ze spożywania mniejszej liczby kalorii, a nie z samego przejścia na dietę bezglutenową. Nie wykazano, jakoby dieta bezglutenowa prowadziła do spadku masy ciała czy też chroniła przed chorobami takimi jak cukrzyca typu drugiego. Warto także podkreślić, że wykazano, iż dieta bezglutenowa poprawia jakość życia tylko u osób cierpiących na celiakię czy też nieceliakalną nadwrażliwość na gluten.
DIETA BEZGLUTENOWA – PODSUMOWANIE
Dieta bezglutenowa jest jedynym rozwiązaniem dla osób cierpiących na celiakię i alergię na gluten. Przynosi także poprawę samopoczucia u osób z nietolerancją glutenu, jednak wciąż nie ma jednoznacznych informacji o tym jak ją diagnozować bez ryzyka uzyskania rzetelnych wyników.
Czyli jeść ten gluten czy nie jeść
Jeżeli nie masz celiakii bądź innych wspomnianych w artykule dolegliwości – możesz spokojnie spożywac gluten. Nie pogorszy on Twoich wyników zdrowotnych oraz nie doprowadzi do niedoborów żywieniowych. Jeżeli chcesz schudnąć to należy ograniczyć przede wszystkim liczbę spożywanych przez Ciebie kalorii oraz podnieść katywność fizyczną. Niejedzenie glutenu samo w sobie nie poprawi kontroli Twojej cukrzycy, nie obniży Twoich cholesteroli ani nie sprawi, że wskazówka na wadze będzie pokazywała mniej kilogramów.